PHÒNG NGỪA MANG TÍNH CHUYÊN MÔN phần 1

PHÒNG NGỪA MANG TÍNH CHUYÊN MÔN

Việc phòng ngừa chủ yếu mang tính cá nhân. Nhưng để chăm nom bản thân, đôi khi bạn sẽ cần đến sự hỗ trợ về chuyên môn. Những năm gần đây, thuốc men có xu hướng "chữa" hơn là "phòng", mặc dù hầu hết những thành tựu y học lớn nhất, chẳng hạn việc loại bỏ bệnh đậu mùa và kiểm soát được bệnh bại liệt, đạt được thông qua các biện pháp phòng ngừa. Giới bác sĩ chúng tôi thường có xu hướng chờ đợi có bệnh rồi mới tìm cách chữa trị.

Ngày nay, các bác sĩ đang ngày càng quan tâm đến những loại thuốc phòng bệnh. Phần quan trọng nhất của công tác phòng ngừa, tức là phát triển những thói quen sức khỏe tốt, đã được thảo luận ở trên. Đây là trách nhiệm của cá nhân bạn. Nhưng ý tưởng về y tế phòng ngừa còn bao gồm cả 5 chiến lược khác liên quan đến các chuyên gia về sức khỏe, và điều quan trọng là phải hiểu được cả những thế mạnh và những hạn chế của các chiến lược này:

§       Khám hoặc kiểm tra sức khỏe định kỳ

§       Kiểm tra để phát hiện các vấn đề từ sớm

§       Điều trị sớm các vấn đề

§       Tiêm chủng và các biện pháp sức khỏe cộng đồng khác

§       Đánh giá rủi ro sức khỏe

Kiểm tra sức khỏe định kỳ

          Việc kiểm tra sức khỏe hằng năm vẫn được một số trường học, trại lính, cơ quan, và quân đội, đề nghị. Tuy nhiên, các bác sĩ hiếm khi đến kiểm tra định kỳ ở chỗ của nhau. Kiểm tra không chắc đã phát hiện ra sớm các bệnh có thể điều trị được, và chúng có thể làm người ta tin nhầm; tức là chúng có thể làm tăng niềm tin rất sai lầm rằng nếu bạn thường xuyên đi kiểm tra thì bạn sẽ không cần bận tâm về chuyện phát triển các thói quen sức khỏe tốt.

Mối quan tâm cơ bản của bạn là tìm những căn bệnh mà cần phải làm gì đó, và vì thế, việc kiểm tra sức khỏe tiếc thay lại không hữu ích cho lắm. Nếu bạn sử dụng những kỹ thuật được mô tả ở trên để làm giảm rủi ro sức khỏe của mình, và nếu bạn có rất chú ý đến những triệu chứng mới như đề cập trong các bài viết khác, thì bạn sẽ thu được một số lợi thế từ việc "kiểm tra sức khỏe toàn diện" hằng năm.

Vậy kiểm tra sức khỏe toàn diện có quan trọng không? Có chứ. Lần kiểm tra đầu tiên bởi một bác sĩ mới cho phép bạn tạo lập mối quan hệ với người đó. Càng ngày việc kiểm tra định kỳ càng được sử dụng không phải để phát hiện bệnh tật, mà là cơ hội để tư vấn cho bệnh nhân về những thói quen sức khỏe không tốt, để bệnh nhân có thể thực hiện việc phòng bệnh tốt hơn. Chúng tôi tán thành thay đổi này và kỳ vọng các bác sĩ sẽ tiếp tục rèn luyện những kỹ năng của họ trong việc tác động đến bệnh nhân nhằm chăm sóc chính bản thân họ.

Kiểm tra để sớm phát hiện các vấn đề

          Mặc dù việc kiểm tra sức khỏe đầy đủ có thể đem lại những lợi ích hạn chế, nhưng việc xét nghiệm định kỳ ở một vài khu vực cụ thể mới là quan trọng. Hãy cố gắng sắp xếp để được xét nghiệm khi bạn tới gặp bác sĩ vì một lý do nào khác để khỏi mất công dành hẳn một chuyến đi riêng.

BẢNG 2. Các phương pháp kiểm tra được khuyến nghị cho người lớn

Phương pháp Khuyến nghị

Xét nghiệm kính phết nhu mô để phát hiện Ung thư cổ tử cung (phụ nữ)

Hằng năm liên tục trong 3 năm bắt đầu từ tuổi 21, hoặc khi bắt dầu có hoạt động tình dục. Trường hợp nào sớm hơn thì lấy mốc đó. Nếu 3 lần thử đầu tiên đều âm tính thì cứ thế thử 3 năm một lần.

Xét nghiệm máu trong phân dể phát hiện ung thư kết-trực tràng

Hằng năm sau tuổi 50.

Soi đại tràng xích ma để phát hiện ung thư kết-trực tràng

3 đến 5 năm một lần sau tuổi 50. Nếu bố, mẹ hoặc anh em đã bị ung thư kết-trực tràng, hãy thụt ruột và soi đại tràng xích ma 3 đến 5 năm một lần sau tuổi 40.

Kiểm tra ung thư vú (phụ nữ)

Tự kiểm tra hằng tháng. Kiểm tra vói bác sĩ hằng năm sau tuổi 40. Chụp khôi u vú hằng năm sau tuổi 50, hoặc sau tuổi 40 nếu mẹ hoặc chị em gái đã bị ung thư vú.

Sàng lọc lipid

Đo tiết diện lipid theo quãng thời gian 5 năm hoặc hơn cho tới tuổi 70.

Sàng lọc huyết áp cao

Được đề xuất, có liên quan đến các dịch vụ chăm sóc sức khỏe khác (không cần đi khám đặc biệt).

Sàng lọc bệnh dái đường

Xét nghiệm độ dung nạp glucose hoặc xét nghiệm hemoglobin đã bão hòa glyco được đề xuất cho phụ nữ có thai từ tuần thứ 24 và tuần 28 của thai kỳ, hoặc phụ nữ có thân nhân bị đái tháo đường đang có ý định mang thai. Nếu không thì không cần

Sàng lọc bệnh động mạch vành

Sàng lọc với hình thức xét nghiệm tập luyện căng thẳng không được để xuất

Sàng lọc ung thư phổi

Không đề xuất

Sàng lọc bệnh loãng xương

Không đề xuất

Sàng lọc tuyến tiền liệt

Không đề xuất xét nghiệm PSA

§  Kiểm tra huyết áp. Huyết áp cao là một tình trạng y học quan trọng ít khi có dấu hiệu cảnh báo về sự hiện diện của nó. Bạn được khuyên nên kiểm tra huyết áp ít nhất mỗi năm một lần. Việc đo huyết áp có thể dễ dàng thực hiện bởi một y tá, hộ lý. Không nhất thiết phải tới gặp bác sĩ. Nếu phát hiện huyết áp cao, nên có bác sĩ xác nhận điều đó, bạn nên xác nhận lại bằng cách đo huyết áp khi bạn đang nghỉ ngơi tại nhà, và bạn nên tuân thủ cẩn thận các biện pháp cần đế kiểm soát huyết áp.

§  Kính phết nhu mô. Nếu bạn là một phụ nữ trên 20 tuổi, bạn nên thực hiện xét nghiệm kính phết nhu mô hàng năm hoặc nhiều hơn. Một số tác giả đề xuất bắt đầu xét nghiệm kính phết nhu mô hằng năm ở tuổi có hoạt động tình dục đầu tiên, và giảm tần suất xuống còn 3 đến 5 năm một lần sau ba lần thử đầu tiên cho kết quả âm tính, và lại tăng tần suất 1-2 năm một lần sau tuổi 40. Xét nghiệm này dùng để phát hiện ung thư cổ tử cung, phần tử cung nhô ra phía âm đạo. ơ những giai đoạn đầu, bệnh ung thư này hầu như có thể chữa được. Xem chi tiết ở các bài sau

§  Kiểm tra vú. Phụ nữ trên 25 tuổi nên thực hiện tự kiểm tra vú hằng tháng. Bất kỳ thay đổi đáng ngờ nào cũng cần được bác sĩ kiểm tra. Trong khi hiệu quả của việc tự kiểm tra để phát hiện ung thư vẫn còn rất đáng ngờ, nhưng chúng tôi tin rằng việc biết được khối u là mới hay cũ, to lên hay nhỏ đi hoặc có thay đổi kích thước không, có thể rất có ích. Phụ nữ có bộ ngực to không thể thực hiện tự kiểm tra với độ tin cậy bằng những phụ nữ khác và có thể cần thảo luận các biện pháp sàng lọc khác với bác sĩ. Chúng tôi đề xuất biện pháp chụp vú như một biện pháp sàng lọc hằng năm đối với phụ nữ sau tuổi 50. Một số người tin rằng việc kiểm tra nên bắt đầu từ tuổi 40. Phụ nữ đã từng có khối u trong vú cần làm theo những lời khuyên của bác sĩ. Phụ nữ có tiền sử ung thư vú của các thành viên trong gia đình nên bắt đầu chụp vú ở tuổi 40.

Tầm quan trọng của một vài biện pháp kiểm tra này càng được tăng cường do đây là những dịch vụ công cộng, miễn phí, tại nhiều bệnh viện thành phố hoặc hạt. Nhóm Dịch vụ Phòng bệnh Hoa Kỳ gồm các chuyên gia hàng đầu về khoa học kiểm tra. Lời khuyên của Nhóm được tổng kết trong Bảng 2 và rất giống với quan điểm của chúng tôi về việc kiểm tra sức khỏe.

Giá trị của các xét nghiệm kiểm tra khác không đáng tin cậy bằng. Một số bác sĩ tin rằng xét nghiệm tăng nhãn áp định kỳ và xét nghiệm máu trong phân sau tuổi 30 là rất cần, còn những người khác thì lại không tin như vậy.

Nhiều tin thời sự cho thấy rằng việc kiểm tra để xác định kháng nguyên tuyến tiền liệt (PSA), có hoặc không có kiểm tra trực tràng bằng kỹ thuật số, đã cách mạng hóa quan điểm về bệnh ung thư tuyến tiền liệt và hứa hẹn cứu sống nhiều nam giới. Tiếc thay, chưa có bằng chứng thuyết phục nào cho thấy việc kiểm tra này cải thiện được quan điểm về việc tránh được ung thư tuyến tiền liệt.

Nhà thuốc Sơn Trường 
luôn mang lại niềm tin cho bạn