CÁC VẤN ĐỀ Ở TAI, MŨI, HỌNG, MẮT VÀ MIỆNG VIRUS, VI KHUẨN DỊ ỨNG

CÁC VẤN ĐỀ Ở TAI, MŨI, HỌNG, MẮT VÀ MIỆNG

VIRUS, VI KHUẨN DỊ ỨNG

Phần đầu của chương này thảo luận về các bệnh hô hấp ở trên, bao gồm cả cảm lạnh và cúm, viêm họng, đau tai hoặc nghẹt mũi, xổ mũi, ho, khản giọng, sưng các tuyến, và chảy máu cam. Có một câu hỏi quan trọng cho từng vấn đề này là: Nó do virus hay vi khuẩn gây ra, hay chỉ là một phản ứng dị ứng?

Nhìn chung, cách điều trị của bác sĩ chỉ hiệu quả hơn đối với các trường hợp nhiễm khuẩn. Các trường hợp nhiễm virus và dị ứng không tiến triển nếu điều trị bằng penicilin hoặc các kháng sinh khác. Việc đề nghị "tiêm penicilin" đối với trường hợp cảm lạnh hoặc dị ứng chẳng khác gì xin được phản ứng thuốc, càng có nguy cơ "nhiễm độc lần hai" nghiêm trọng hơn, mà lại lãng phí thời gian và tiền bạc. Việc sử dụng kháng sinh một cách không cần thiết là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng vi khuẩn có khả năng chống lại kháng sinh.

Những vấn đề phổ biến có thể điều trị một cách hiệu quả tại nhà bao gồm:

§        Cảm lạnh thông thường được các bác sĩ gọi bằng thuật ngữ "nhiễm khuẩn hô hấp trên do virus"

§        Cúm, khi không quá phức tạp

§        Viêm mũi dị ứng

§        Tăng bạch cầu đơn nhân

Hình thức điều trị y tế thường cần cho các trường hợp:

§        Viêm họng do liên cầu

§        Nhiễm khuẩn tai

§        Viêm dạ dày ruột do virus (đôi khi)

Làm sao bạn phân biệt được những trường hợp này? Bảng 6 và biểu đồ lựa chọn về các triệu chứng được thảo luận trong chương này sẽ giúp trả lời câu hỏi trên. Đây là một số mô tả sơ bộ mà bạn có thể tham khảo.

Các triệu chứng do virus

Virus thường xâm nhập vào một số phần cơ thể và gây ra nhiều triệu chứng khác nhau. Có ba dạng (triệu chứng) cơ bản rất phổ biến với các bệnh do virus; tuy nhiên, hiện tượng kết hợp xuất hiện của các triệu chứng này không phải là hiếm. Bệnh của bạn có thể lại có những đặc điểm riêng.

Nhiễm khuẩn hô hấp trên do virus

Đây là hiện tượng "cảm lạnh thường". Nó bao gồm cả hiện tượng kết hợp các triệu chứng sau: đau họng, xổ mũi, nghẹt mũi hoặc ù tai, khản giọng, sưng các tuyến, và sốt cao. Một triệu chứng thường xuất hiện trước, và triệu chứng khác (thường là khản giọng hoặc ho) có thể dai dẳng sau khi các triệu chứng khác đã biến mất.

Cúm

Có thể sốt khá cao. Đau đầu dữ dội. Đau các cơ (đặc biệt là ở hông và cơ mắt).

Viêm dạ dày ruột do virus

Đây là hiện tượng "cúm dạ dày" kèm theo buồn nôn, nôn mửa, đi ngoài, và đau quặn ở bụng. Nó có thể làm bạn mệt lả và có khi còn có những biểu hiện giống nhiều tình trạng nghiêm trọng hơn như viêm ruột thừa.

Viêm mũi dị ứng

Viêm mũi dị ứng thường được gọi chung là "sốt mua cỏ khô" mặc dù nó không phải là hiện tượng sốt và không phải do cỏ khô gây ra. Tuy nhiên, đây là căn bệnh phổ biến nhất do dị ứng. Nghẹt mũi, xổ mũi, ngứa mắt, chảy nước mắt, đau đầu, và hắt hơi là những triệu chứng thông thường. Viêm mũi dị ứng dường như xuất hiện trong các gia đình. Bệnh nhân thường tự chẩn đoán được căn bệnh này một cách chính xác.

Cũng như với các bệnh do virus, viêm mũi dị ứng được điều trị rất đơn giản nhằm giảm bớt các triệu chứng. Nếu có đủ thời gian, bệnh sẽ tự khỏi mà không hề gây ra bất kỳ tổn hại lâu dài nào. Tránh xa những chất gây dị ứng thường là cách phòng ngừa tốt nhất. Nguyên nhân gây bệnh ở trẻ nhỏ thường là bụi hoặc thức ăn; còn ở người lớn, đó là do bụi hoặc phấn hoa.

Các chất kháng histamin cô lập hoạt động của histamin, một chất được sản sinh trong các phản ứng dị ứng. Chúng cũng có tác dụng làm khô trong trường hợp xổ mũi. Tác dụng phụ phổ biến nhất của chúng là gây buồn ngủ. Các chất thông mũi (pseudoephdrin) có thể có tác dụng đối với xổ mũi và làm thông mũi, cũng như chống lại hiện tượng buồn ngủ.

Viêm xoang

Hiện tượng sưng các xoang thường có liên quan đến viêm mũi dị ứng và hen suyễn. Những triệu chứng bao gồm cảm giác nặng nề phía sau mũi và mắt, thường gây ra hiện tượng "đau đầu xoang". Nếu các xoang bị nhiễm khuẩn, có thể có hiện tượng sốt cao và chảy nước mũi. Các chất kháng histamin và thông mũi có thể có tác dụng trong các trường hợp viêm xoang đi kèm với cảm lạnh hoặc viêm mũi dị ứng. Đừng dùng các loại thuốc xịt mũi quá 3 ngày. Với hiện tượng viêm xoang tái phát hoặc mạn tính, hãy hỏi ý kiến bác sĩ để xác định nguyên nhân và cách điều trị; các thuốc kháng sinh vẫn là vấn đề gây tranh cãi, nhưng các corticosteroid thường giúp làm giảm bệnh.

Viêm họng do liên cầu

Những trường hợp nhiễm khuẩn có xu hướng cục bộ tại một điểm duy nhất. Sự xâm nhập của liên cầu khuẩn vào đường hô hấp thường chỉ giới hạn đến họng. Tuy nhiên, các triệu chứng bên ngoài đường hô hấp lại có thể xuất hiện, phổ biến nhất là sốt và sưng các tuyến bạch huyết (do tiêu thoát nhiễm trùng) ở cổ. Đôi khi, hiện tượng phát ban đỏ có thể giúp nhận diện liên cầu khuẩn từ một trường hợp nhiễm khuẩn do virus. Ở trẻ em, đau bụng có thể đi kèm với viêm họng liên cầu khuẩn. Mấu chốt để chẩn đoán và điều trị liên cầu khuẩn là ngăn ngừa biến chứng thành sốt thấp khớp; đối với họng thì việc điều trị chẳng có tác dụng nhiều. Tiếc thay, việc chẩn đoán sai về liên cầu khuẩn và nỗi sợ hãi một cách vô lý đối với liên cầu khuẩn còn rất phổ biến và là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng lạm dụng chất kháng sinh.

Các bệnh khác

Những nhân tố không hẳn là chứng bệnh có thể gây ra hoặc góp phần tạo ra các triệu chứng ở đường hô hấp trên. Hút thuốc có lẽ là nguyên nhân duy nhất và lớn nhất gây ra ho và viêm họng. Ô nhiễm (khói) có thể gây ra các bệnh tương tự. Ung thư và những bệnh đáng sợ khác chỉ chiếm một phần rất nhỏ. Các bệnh kéo dài hơn 2 tuần mà không có biểu hiện của một trong những căn bệnh thông thường thì không đáng ngại, nhưng cần phải có bác sĩ kiểm tra.

Bảng 6. Do virus, vi khuẩn hay dị ứng?

	Virus	Vi khuẩn	Dị ứng
Xổ mũi	Thường xuyên	Hiếm khi	Thường xuyên
Đau cơ?	Thường có	Hiếm khi	Không bao giờ
Đau đầu (không phải xoang)?	Thường xuyên	Hiếm khi	Không bao giờ
Chóng mặt?	Thường xuyên	Hiếm khi	Hiếm khi
Sốt?	Thường xuyên	Thường xuyên	Không bao giờ
Ho?	Thường xuyên	Đôi khi	Hiếm khi
Ho khan?	Thường xuyên	Hiếm khi	Đôi khi
Chảy nước miếng?	Hiếm khi	Thường xuyên	Hiếm khi
Khản giọng?	Thường xuyên	Hiếm khi	Đôi khi
Tái phát vào một mùa nhất định?	Không	Không	Thường xuyên
Chỉ là một chứng bệnh duy nhất? (đau họng, đau tai., viêm xoang, hoặc ho)	Ít khi	Thường có	Ít khi
Kháng sinh có tác dụng không	Không	Có	Không
Bác sĩ có giúp gì được không?	Hiếm khi	Có	Đôi khi
Hãy nhớ, các trường hợp nhiễm khuẩn do virus và dị ứng không tiến triển nếu điều trị bằng penicilin hoặc các kháng sinh khác.

Nhà thuốc Sơn Trường 

luôn mang lại niềm tin cho bạn